Brahîmê Alûcî براھیمێ ئالووجی

Hişê çêkirî ku carinan wekî hiş û jêhatîbûna makîneyan jî tê zanîn, behsa hêz û şiyana kompûteran dike ku karên fêm û têgihiştinê yên mîna mirovî pêk bînin; wekî fêrbûn, çareserkirina pirsgirêkan, têgihiştin, biryargirtin û axaftin û ziman. Pergalên destpêkê yên hişê çêkirî şiyan bû ku şampiyonê cîhanî yê kişikê têk bibe, nexşeyên kolanan bikişîne û mûzîkê bersaz bike. Bi saya algorîtmayan ên pêşketîtir, hejmara mezin a daneyan û hêz û hilanîna kompûterê, hişê çêkirî pêşve çû û berfirehbû û serîlêdanên sepanên sofîstîketir wekî gerîdeyên xwe-karan ango maşînên xwe-ajokar, tespîtkirina sextekariyê ya baştirkirî û "alîkarên takekesane" yên wekî Siri û Alexa hat çêkirin. Îroj, lêkoler HÇê (hişê çêkirî) bikar tînin da ku pêşbînî, teşxîs û dermankirina nexweşiyên derûnî baştir bikin. Hevgirtina fêrbûna makîneyan û derûnnasiya hesabî bi lez û bez lênihêrîna saxlemî û tendirustiya derûnî ya rastir û takekesanetir biafirîne. Hişê Çêkirî ya Niha û Di Siberoja Nêzîk De Hişê çêk...

Xwendineke Derûnkolînerî Li Ser Rewşa Kurdan Destpêk Dîroka gelê kurd dîrokeke tijî tepisandin, înkar û windakirina nasnameya hevpar e. Ji destpêka sedsala 20an heta îro, kurdên li çar parçeyên Kurdistanê belav bûne di bin rejîmên ji hev cuda de dijîn ku her yek bi awayekî cuda hewl daye nasnameya wan bitepisîne an jî ji holê rake. Di vê çarçoveyê de, derûnkolînerî ( psychoanalysis ) wek teorî û pratîkeke şoreşgerî, derfeteke balkêş pêşkêş dike ku em bi wê têkiliya di navbera serpêhatiya hevpar a gelê kurd û derûna takekesî ya kurdên îro de fêm bikin. Pirsên bingehîn ên ku derûnkolînerî radixe ber çavan – ma em kirdeyê ( subject ) serpêhatiya xwe ne an jî heyberê ( object ) hêzên ku li derveyî me, me kontrol dikin e? – bi taybetî ji bo gelekî ku qet fîrîna wî li ser dîrok û nasnameya xwe nîne girîng in. Freud û Lacan di xebatên xwe de nîşan dan ku mirov ne tenê heyberê proseyên derûnî yên takekesî ne, lê di heman demê de heyberê pergalên sembolîk ( symbolic orders ) û diyardeyê...

Destpêk Di çarçoveya derûnkolîneriyê de, trawma (birînên derûnî) ne tenê rûdanek takekesî ye, lê di heman demê de proseyeke navxweyî ye ku di nava hundirê derhişiyê (unconscious) de ye, bi berevanî û berxwedanên sîstemîk û cudabûnên nifşguhêzî re têkildar e. Kurdên li deverên cuda yên Kurdistanê dijîn, bi sedan salan e di nav zincîreke bêdawî ya şerên navxweyî, navnetewî, pişavtina çandî, înkara nasnameyê û şidetên navxweyî û derxweyî (dewletî) de dijîn. Ev rewş ne tenê wek karesat û bobelatan (disaster) li hemberî civakê derdikeve, lê di heman demê de dibe rih û giyanên hevpar ku di nav derhişiya civakê de cihê xwe digire û di nav têkiliyên malbatî, dîrokî û civakî de bi nifşguhêzî derbas dibe. Li gorî Freud, trawma, dema ku eziya mirov (ego) nikare li hemberî bandorên derxweyî (derveyî) yên zêde xurt xwe bi hişmendî biparêze bi awayekî derhişî, li hemberî wê hewldanên xwe berdewam bike. Di vê çarçoveyê de, şideta dagirkeran li hember kurdan, ji tepisandinê (repression) heta înkar...