Destpêk Yek ji têgehên herî bingehîn û herî berlavbûyî yên derûnkoleriyê ( psychoanalysis ) ew e ku bi awayekî berfireh diyardeyên derhişî ( unconscious ) yên kesayetiya mirov dişirovîne: têgeha "girêka derûnî" ( psychological complex ). Ev têgeh ku ji aliyê Sigmund Freud ve hatiye avakirin û geşedan, îro, di roja me de bûye yek ji sereke amûrên şirovekirinê di zanistên mirovî de bi giştî û bi taybetî di derûnnasiyê, wêjenasiyê û antropolojiyê de. Ji ber vê ber-fireh-bûna bikaranînê, girêkên derûnî êdî ne tenê diyardeyên klînîkî ne ku di odeya derûnterapiyê/psîkoterapiyê de tên vekolîn; berevajî wê, ew bûne kilîlek e ji bo têgihîştina reftar, tevger, xewn û berhemên edebî yên mirovan bi giştî — ji folklorê bigire heta çîrokê nûjen, ji dîroka takekesî bigire heta bîra hevpar a gelan. Bi zimanekî hêsantir, dikarin bibêjin: girêk ( complex ) komeka ramanan, wêneyan û hestên bi-hev-girêdayî ye ku li dora tema an rûdanekê hatine civandin û tê de enerjiyeke hestdar ( emotional ...
HIN TERMÊN FERHENGA DR. EBDULSETAR TAHER ŞERÎF (1934-2008) A BI NAVÊ QAMÛSÎ DERÛNNASÎ (KURDÎ-EREBÎ-ÎNGÎLÎZÎ) – 1985, BEXDA
Ziman ne tenê amûrek e ku em pê hev fêm dikin û têdigihêjin; ew avahiyek e ku em pê xwe û cihana xwe ava û saz dikin. Ji bo zanistên mirovî — û bi taybetî ji bo derûnnasiyê ku bi ramanên herî kûr ên hebûna mirov re mijûl dibe — ev rastî bêtir eşkere dibe. Gava ziman têgehên vê zanistê nikaribe di nav xwe de bicih bike, ew ziman ji beşek mezin a jiyana rewşenbîrî û derûnî ya gel dûr dikeve. Ji ber vê yekê ye ku dema meriv li ser mîrata Dr. EbdulSetar Taher Şerîf (1934, Kerkûk – 2008, Kerkûk) radiweste, meriv bi rastî li ser gavek dîrokî radiweste. Weke akademîsyen, nivîskar, rojnamevan û siyasetmedarekî kurdê Iraqê, wî di sala 1985an de, li Bexdayê, Qamûsî Derûnnasî (Ferhenga Derûnnasiyê ya bi Îngilîzî-Erebî-Kurdî) çap kir — ferhenga naskirî ya yekem a têgehên derûnnasiyê û ravekirina wan bi kurdî. Di wê demê de, dema ku çavkaniyên kurdî yên zanistî kêm bûn û derfetên weşanê hê zehmettir bûn, wî xebateke bingehîn pêşkêş kir: xelekek ku ziman û zanist bi hev ve girêda. Ferhenga ku...