Skip to main content

Posts

Terapiya Pabendî û Pejirandinê – TPP

(Acceptance and Commitment Therapy – ACT) Terapiya Pabendî û Pejirandinê (TPP) awayekî ji terapiya reftarî-venasînî – TRV (cognitive behavior therapy, CBT) ye. Li ser vê bingehê hatiye avakirin ku stratejiyên devkî yên bêbandor (ineffective verbal strategies) ên ji bo kontrolkirina raman û hestên mirov, bi rastî dibin sedema reftar û tevgerên pirsgirêkên (problem behaviors) bêpergal. Ev terapî alîkariya nexweş (clients) dike ku dev ji van stratejiyên sînordarker berdin û li şûna wan fikr û ramanên xwe yên dijwar (ku tenê wekî peyvên bi awayekî taybet li ba hev hatine rêzkirin têne fêmkirin) û hestên xwe tecrûbe bikin û wekî beşeke pêwist a jiyaneke hêjayî bijîn bipejirînin (acceptance). Dûv re nexweş nirx (values) û armancên jiyanê (life goals) yên xwe zelal dikin, li gorî wan fêr dibin ku guhertinên reftarî û tevgerî yên jiyanê xurt dikin pêk bînin, û awayên nû û nermtir (more flexible) yên ramankirin û bersivdana li hemberî zehmetiyan pêş dixin. TPP (di Îngilîzî de AC...
Post a Comment
Read more
Recent posts

NASNAME:

Bi Nêrîneke Derûnkolerî (Psychoanalytic Perspective) Destpêk Mirov çi ye? Ev pirs ji destpêka felsefeyê ve hizirmendan (ramanwer) mijûl kiriye. Derûnkolerî (psychoanalysis) jî vê pirsê bi awayekî din dipirse: mirov çawa dibe “ez”? Nasname (identity) ne tiştekî ji dayikbûnê ve amade ye. Ew di zaroktiyê de, di têkiliya bi kesên din (others) re, bi ziman û çandê re hêdî hêdî tê avakirin. Ji ber vê yekê nasname ne tenê bersiva pirsa “ez kî me?” ye, bersiva pirsa “ez çawa bûm ewê ku ez im?” e jî. Ez (Ego) û Avabûna Nasnameyê Freud (1923) di di Ezî û Nizmeziyê ( The Ego and the Id) de dibêje ku ez (ego) ji destpêkê ve ne tiştekî têkûz e. Ew ji şopên girêdanên berê ango barkirna vejena heyberan (object-cathexis) û ji nasnameyên xwewkdîtinên (identification) ku mirov bi kesên girîng ên jiyana xwe re çêdike, tê avakirin. Ez her dem di navbera sê hêzan de hevsengiyê diparêze: nihiçk û ajoyên derhişî (unconscious drives) yên Ew ango nizimezî (id), arezû û daxwazên cîhana derxweyî (derv...
Post a Comment
Read more

Derûnkolerî (psychoanalysis; دەروونشیکاری)

Bîrdoziya derûnkoleriyê dibêje pirs û girêkên derhişî (unconscious) yên mêjî rê nîşan didin ka kesayeta me çawa pêş dikeve û reftar û tevgerên me çawa şemal digirin. Ev bîrdozî di destpêka sedsala 20an de ji aliyê bijîşkê noronan ê awistûrî Sigmund Freud ve hat damezrandin. Bîrdoziya derûnkoleriyê destnîşan dike ku kesayet û tevgerên me encama nakokiyên berdewam ên zihn û mêjiyê me ne. Takekes ji vê nakokiya kûr agahdar nîne, ji ber ku ew li cihekî kûr ê zihn û mêjiyê derhişî diqewime. Freud dibêje ev nakokî di sê beşên mêjî de çêdibe: nizmezî (id; ئید), bilindezî (superego; سوپەرئیگۆ) û ezî (ego; ئیگۆ). Wî wisa bawer dikir ku kesayeta me di pênc salên pêşîn ên jiyanê de pêş dikeve. Navê vê pêvajoyê datîne “derûnzayendî” (psychosexual; دەروونی سێکسی), ji ber ku aliyê zayendî û pêvajoyên hişî tê de beşdar in. Her astek ji mêjiyê takekesî balê dikişîne ser aliyekî cuda yê zayendiyê, weke zarokek ku bi mêtina tiliya mezin kêfa devê xwe (oral pleasure; چێژی دەم) werdigire. Freud wisa...
Post a Comment
Read more

Derûnnasî (Psychology، دەروونناسی)

Derûnnasî an jî rewannasî (Psychology، دەروونناسی) an jî zanista giyan û derûnê, zanista lêkolîna reftar û tevgera zindiyan e (the scientific study of behavior of living things، زانستی تاوتوێکردنی ئاکاری زیندەوارانە). Di derûnnasiyê de mijara herî girîng ne wateya felsefî ya derûn û giyan û zihnê (soul/mind، دەروون) ye, lê reftar û tevger e (behavior، ئاکار). Tevger û reftar jî bersiva mirov an heywanan e ji her tiştê ku wan handan û teşwîq bike. Derûnnasiya zanistî li pey çar armancan e: danasîn (description، وەسفکردن), ravekirin (explanation، ڕوونکردنەوە), pêşbînîkirin (prediction، پێشبینیکردن) û kontrolkirina reftar û tevgerê (control، کۆنترۆڵکردن). Kesê ku derûnnasiyê ji xwe re dike kar û pîşeya xwe, jê re dibêjin derûnnas/rewannas (psychologist، دەروونناس / ڕەوانناس). Çavkaniya peyvê Peyva “psychology” ji du beşan pêk tê. “Psycho” ji ψυχή ya yewnanî tê (Greek، یۆنانی) û tê wateya giyan û nefesê. Di kurdiya soranî û kurmancî de bêtir jê re dibêjin “derûn” (دەروون). “Logy” j...
Post a Comment
Read more

DERÛNKOLERÎ (PSYCHOANALYSIS)

Destpêk Derûnşîkarî an jî derûnkolerî (psychoanalysis) ji du beşan pêk tê: “psyche”ya Yewnanî bi wateya derûn û “analysis” bi wateya dahûrîn û şîrovekirinê. Ew rêbaz û bîrdoziyeke ku li kûrahiyên derûna mirov dinêre, derûnê şîrove dike û reftar û gotinên mirov dixwîne. Armanca wê ew e ku girêkên derûnî (psychological complexes) bibîne, fêm bike û çare bike. Ev girêk, mirov diêşînin, dibin asteng li pêşiya pêşketin û geşbûna wî, carinan jî dibin kabûseke ku nahêle şev xew bikeve çavên wî û roj bi derdora xwe re têkiliyê deyne. Derûnkolerî hewl dide wan girêk û birînên derûnî jî bibîne ku takekes bi xwe nikare wan fêm bike. Dîroka derûnkoleriyê Derûnkolerî di destpêka sedsala bîstan de ji aliyê Sigmund Freudê Awistiryayî ku bi eslê xwe Cihû ye û xwendekarên wî ve hatiye damezrandin. Yekem rêxistina derûnkoleriyê di sala 1902an de bi navê Civata Derûnkoleriyê hate damezrandin, paşê navê wê bû Civata Derûnkolerên Viyanayê. Yekem kongreya navneteweyî ya derûnkoleriyê di sala 1908an de...
Post a Comment
Read more

Termê ku min ji bo nivîsên xwe yên derûn û derûnnasiyê (psychology) ji kitêba Çirûskîzmê (Rênas Jiyan, 2012, Belkî) girtiye – payîza paşîn, 2012

  Aborî (economy) Aborînas (economist) Adan (yield) Ajo (motive)* han Aqilmend (rationalist) Aqilmendî (rationalism) Başbîn (optimistic) Başbînî (optimism) Başbîniya fêrbûyî (learned optimism) Berz (sublime) Berzkirin (sublimation) Bexîltî (hoggishness)*   egotism, selfism, individualism… Binyad (structure) Binyadî (structural) Bîr (memory) Bireser (object)* heyber Bûjen (substance) Bûn (be, have, happen) Cêz (aggregate) Çalakger (activist) Çalakî (action) Çalkagerî (activism) Çavdêr (observer) Çavdêrî (observation) Çawanî (quality) Çendinî (quantity)* çendanî Çîn (class) Çînî (class, denominational) Çirûsk (spark) Çirûskîzm (spark current) Çolter (country) Dad (justice) Dane (data) Daraz (judgment) Dêlindêz (ritual, ceremony)* Derhişîn (inconscient)* derhişî (                unconscious), binhişî (subconscious),   hişmend (consciou...
Post a Comment
Read more

XWEBÛN DI SERDEMA DIJÎTAL DE

-           Gelo Em Ji Xwebûna Xwe Dûr Dikevin? (ceribandinek) Destpêk Serêsibê ku mirov çavên xwe xewa şîrîn vedike, berî ku silavê bide tiştekî û kesekî, destê wî/wê diçe ser telefonê. Di nav çend deqeyan de ew ji şer, kuştin, krîzên aborî, gotegotên xelkê, wêneyên kesên bextewar û hişyariyên ji nû ve nûbûyî haydar dibe. Hê ranebûye, hişê wî bi sed deng û wêneyan tije dibe. Ev rewşa rojane ya mirovê serdema me ye û bi dîtina min mijara herî girîng a vê serdemê ne teknolojî bi xwe ye, tiştê ku teknolojî bi derûna mirov dike ye. Cihana niha bi du pêvajoyên mezin re rû bi rû ye. Yek, hişê çêkirî – HÇ (artificial intelligence – AI) ye ku ziman, wêne û ramanê diafirîne. Ya din, alozî û tevlihevbûna zanîn û agahiyan e ku tê de rastî û derew bi hev ve diçin. Her du jî li ser pirsa herî kevn a derûnnasiyê (psychology) disekinin: mirov kî ye, û ew bi çi awayî ji xwe û xwebûna xwe haydar e? Ez ê hewl bidim ku bi alîkariya çend têgehên bingehî...
Post a Comment
Read more