Skip to main content

Posts

Anomî (Civaka Dabeşbûyî/Jihevketî / Anomie – The Fragmented Society)

  Anomî ( anomie ), di vê serdema ku medyaya civakî ( social media ) jiyana me dorpêç kiriye de, çemk û têgeheke bingehîn e ku divê em fêm bikin û tê û pê bigihîjin. Bi kurtasî, anomî tê wateya parçebûyî û jihevketina norm û rêbazên civakî ( social norms ) û têkçûna têkiliyên di navbera mirovan de. Di encama vê rewşê de, mirov hesta xwebûn û nasnameyê ( identity ) û aîdiyetê ( belonging ) winda dikin û xwe ji civakê dûr dixin an dibînin. Di serdema dîjîtal a îro de, em weke mirovahiyê rastî veguherîneke radîkal ( radical transformation ) tên ku di dîrokê de mînakên wê pir kêm hatine dîtin. Cihana me êdî ne ew cihana berê ye ku hed û sînorên wê diyar bûn û mirov dikaribû bi hêsanî cihê xwe tê de bibîne. Îro, di nav pêlên bêdawî yên agahiyan de, rastî û nerastî, heqîqet û derew aloz û tevlihev bûne. Her roj, bi hezaran nûçe, wêne û vîdyo ji ekranên me diherikin û her yek ji wan hewl dide ku bala me bikişîne, hiş û mejiyê me dagir bike û nêrîn û perspektîfa me ya li ser cihanê veb...
Recent posts

ZIMAN, XWEBÛN Û DERÛNA BINDESTIYÊ

Destpêk Derûn (psyche) û giyana (soul) mirov ne ser-bi-‘xwe’ ne; têkiliyên dilxwaz û hişmend her tim vediguherin raspardeyên derhişî (unconscious mandates) yên ku dikarin bibin çavkaniya nexweşiyê. Bi hişmendkirina (making conscious) û bi bercestekirina (embodiment) derhişiyê, cihanbîniya derûnî dibe pîvana kamilbûn û serkeftina derûnnasiyê (psychology). Ev raspardeyiya derhişî — hingê ku vediguhere hişmendiyê û berzkirina (sublimation) derûnê — di deqên hunerê de xwe dide der û bi vî awayî jîngeha derûn û giyanê geş dike. Desthilatdariya derûn(nas)iyê bi pêşketinên civakî, geşedanên aborî, cihanbîniya derûnî û giyanî, perwerde, zanist û bi taybetî bi veguherîna paşxaneya derhişiyê ve girêdayî ye; çemka şaristaniya derûnî û civakî hemû van veguherînan di xwebûniya xwe de li ‘xwe’ vedigire. Destpêka vê veguherînê bi hişmendiya derhişiyê tê teyisandin (verified): ew cihê şîndewsê (renewal) ye, warê ku helsûkewtên derûnê yên berteng berfereh dike. Ji ber qelsbûna derûna bindestan (t...

ŞÎNÛŞÛNA TRAWMAYÊN CIVAKÎ - Bîra Hevpar, Şahidî û Pêvajoya Lihevhatinê -

Destpêk Trawmayên civakî — ango rûdanên dîrokî yên ku bandoreke kûr, zûr û demdirêj li ser civakê dikin — dibin sedema birînên hevpar (kolektîf) ên ku ji nifşekî derbasî nifşên din dibin. Ev trawma dikarin ji şer, koçberiya bi darê zorê, jenosîdê, zordariya dewletê an jî felaketên siruştî û xwezayî çêbibin. Di dîroka mirovahiyê de gelek mînak hene ku destnîşan didin ka çawa trawmayên wiha dikarin bandorê li nasnameya civakî (social identity), çanda civakê û pêwendiyên di navbera kom û takekesan de bikin. Di vê nivîsê de, em ê bi nêrîneke derûnkolerî (psychoanalytic) li pêvajoya tedawiya trawmayên civakî binêrin û lê bikolin ka çawa civak dikarin bi van serpêhatiyên dijwar re serî derxin. Em ê bi taybetî li ser giringiya bîra hevpar (kolektif), rola şahidiyê û pêvajoya şînûşûnê rawestin û binêrin ka çawa saziyên civakî, polîtîkayên dewletê û çalakiyên civaka sivîl dikarin di vê pêvajoyê de alîkar bin. Nivîs dê bi taybetî li ser teorî û pratîkên ku ji serpêhatiyên welatên weke Kurd...

Hişê Giştî yê Çêkirî – HGÇ (Artificial General Intelligence – AGI) Û Hişê Çêkirî –HÇ (Artificial Intelligence – AI)

  Dema ku HGÇ (AGI) dikeve rojeva me, hêviyên me jî bi wê re zêde dibin. Potansiyela HGÇyê weke vekirina kilîta qonaxeke nû ya kapasîteya mirovî tê dîtin. Cihaneke wisa li pêşberî me radiweste ku tê de makîne êdî ne tenê amûr in, lê di hevkarî, afirandin, nûjenî û vedîtinê de jî bûne hevpar. Di cihaneke ku makîne ji tenê şopandina fermanan wêdetir diçin, derfet û îmkan bêsînor xuya dikin. Di bingeha vê potansiyelê de, şiyana HGÇyê ya analîzkirin û xebitandina daneyan bi awayekî berçav ji kapasîteya mirovî zêdetir e. Digel vê yekê, ev potansiyel dikare bibe sedem ku rol û rêbazên kevneşopî yên weke perwerde, jêhatîbûn û jiyana karî bên veguhertin. HGÇ herwiha dikare bandorê li hunermendî û çandê jî bike, ji ber ku dikare têkeve hewldanên hunerî û bi vî awayî bandorê li ser şiyana mirov a bo fikr û ramanên azad û nûjen bike. Ji bo ku em bikaribin bandor û siberoja HGÇyê baş fêm bikin û hin pêşbîniyên guncaw pêşkêş bikin, em ê li vir hinekî kûrtir bibin nav hûrgiliyên vê mijarê. B...