Destpêk Xewn ji wan hêman û diyardeyên mirovî ye ku ji dêrîn ve balê dikişîne ser xwe û bûye mijara gelek zanist û zanyariyên li ser mirov, ji ol û mîtolojiyê bigire heta civaknasî, stêrknasî û derûnnasiyê. Her yek ji van waran li gorî binge û çarçoveya xwe ya têgihiştinê xwe nêzî xewnê kiriye û li gorî wê jî wateyek û şîroveyek jê derxistiye. Di gelek civakên olî de xewn weke amraza ragihandinê ya di navbera mirov û hêza pîroz de tê dîtin û takekes li gorî tiştên ku di xewna xwe de dibîne, jiyana xwe ya rojane ava dike an biryaran digire. Lêbelê armanca vê nivîsê ne ew e ku em her yek ji van nêrînan bidin ber hev, lê belê em ê tenê li ser aliyê wê yê derûnî bisekinin, bi taybetî li gorî bîrdoziya derûnkoleriyê (psychoanalysis) , ya ku Sigmund Freud avakerê wê ye û ji bo têgihiştina mirov û giyanê wî pêşkeşî zanistê kiriye. Xewn û Cih û Warê Wê di Nav Bîrdoziya Freud de Li gorî bîrdoziya derûnkoleriyê, di nav xewnê de rêç û şopên qonaxên pêşî yên jiyana zarokatiyê hene, ji ber vê...
''Şeb û şekir Çûn Diyarbekir! Şekir rûnişt, dengê xwe nekir! Şeb pesnê xwe da û qala xwe kir!'' — Çîvanoka Gelêrî Çîvanokeke gelêrî ya pir balkêş e ku herçiqasî weke qerfî xuya bike jî, naveroka wê ji hêla derûncivakî ve dagirtî ye û şîretên gelek giranbiha di xwe de vedihewîne. Çîvanok di derheqê mirovên jêhatî û kêrhatî yên nefsbiçûk de, bi henek û tinaziyê, û di derheqê mirovên vala û kêrnehatî yên qure û nefsmezin de hatiye gotin. Tevî sadebûna xwe ya zahirî, di binê xwe de modeleke kûr a derûnî ( psyche ) ya nefsê vedişêre. Ez ê hewl bidim wê ji çend bîrdoziyên derûnkolerî û derûnşîkarî ( psychoanalytic ) ve binirxînim. Du Kesayetî û Karakter Şekir – Xwebûna Rasteqîn û Hêza Eziyê ( Authentic Self / Ego Strength ) Şekir tê Diyarbekirê lê "dengê xwe nakê." Ev bêdengî ne ji kêmasiyê ye, ji têrûtijebûn û besbûniya navxweyîn ( inner sufficiency ) tê. Kesê ku bi hêjahiya xwebûna xwe ya rasteqîn bawer be, hewceyê pesindanî û pejirandina derveyî ( ...