Skip to main content

Posts

Faşîzm û Kurd Wekî «Yê-Din»

  Nêrîneke Derûnkolînerî (Psychoanalytic Perspective) Destpêk Di sedsala 21an de faşîzm dîsa diçe warê xwe yê berê. Ev ne vegerîna forma klasîk a faşîzma dîrokî ye, lê veguherîna û nûveavakirina wê ye li gorî mercên demê ye. Ji bo fêmkirina vê yekê, divê em li bingeha derûnkolînerî ( psychoanalytic ), derûnî û civakî ya faşîzmê binêrin: Çawa «yê-din» ( the Other ) tê afirandin? Çi mekanîzmayên derûnî û hestyarî mirov ber bi faşîzmê dişîne? Çawa propaganda faşîst di cîhana navxweyî ( internal world ) ya takekesan de kar dike? Faşîzm ne tenê îdeolojiya siyasî ye; ew di heman demê de mîmariya derûnî ye ku li ser dijminkirina «yê-din» tê avakirin. Di welatên ku Kurdistan dagirkirine de ev mîmarî bi taybetî li ser kurdan wekî «yê-din» ya herî sereke hatiye avakirin. Faşîzm ji şikestbariyên modernîteyê, ji hestên qurbanbûnê, ji krîza lîberalîzmê û ji hewcedariya civakî ya derûn û giyana hevpar sûd werdigire. Avakirina «Yê-Din» Mekanîzmayên Bergiriyê û Rengvedan (Projection) ...
Recent posts

HÇ – Hişê Çêkirî (AI – Artificial Intelligence) Çi Ye?

Hişê çêkirî ku carinan wekî hiş û jêhatîbûna makîneyan jî tê zanîn, behsa hêz û şiyana kompûteran dike ku karên fêm û têgihiştinê yên mîna mirovî pêk bînin; wekî fêrbûn, çareserkirina pirsgirêkan, têgihiştin, biryargirtin û axaftin û ziman. Pergalên destpêkê yên hişê çêkirî şiyan bû ku şampiyonê cîhanî yê kişikê têk bibe, nexşeyên kolanan bikişîne û mûzîkê bersaz bike. Bi saya algorîtmayan ên pêşketîtir, hejmara mezin a daneyan û hêz û hilanîna kompûterê, hişê çêkirî pêşve çû û berfirehbû û serîlêdanên sepanên sofîstîketir wekî gerîdeyên xwe-karan ango maşînên xwe-ajokar, tespîtkirina sextekariyê ya baştirkirî û "alîkarên takekesane" yên wekî Siri û Alexa hat çêkirin. Îroj, lêkoler HÇê (hişê çêkirî) bikar tînin da ku pêşbînî, teşxîs û dermankirina nexweşiyên derûnî baştir bikin. Hevgirtina fêrbûna makîneyan û derûnnasiya hesabî bi lez û bez lênihêrîna saxlemî û tendirustiya derûnî ya rastir û takekesanetir biafirîne. Hişê Çêkirî ya Niha û Di Siberoja Nêzîk De Hişê çêk...

JI HEYBERÊ (object) BER BI KIRDEYÊ (subject) VE

Xwendineke Derûnkolînerî Li Ser Rewşa Kurdan Destpêk Dîroka gelê kurd dîrokeke tijî tepisandin, înkar û windakirina nasnameya hevpar e. Ji destpêka sedsala 20an heta îro, kurdên li çar parçeyên Kurdistanê belav bûne di bin rejîmên ji hev cuda de dijîn ku her yek bi awayekî cuda hewl daye nasnameya wan bitepisîne an jî ji holê rake. Di vê çarçoveyê de, derûnkolînerî ( psychoanalysis ) wek teorî û pratîkeke şoreşgerî, derfeteke balkêş pêşkêş dike ku em bi wê têkiliya di navbera serpêhatiya hevpar a gelê kurd û derûna takekesî ya kurdên îro de fêm bikin. Pirsên bingehîn ên ku derûnkolînerî radixe ber çavan – ma em kirdeyê ( subject ) serpêhatiya xwe ne an jî heyberê ( object ) hêzên ku li derveyî me, me kontrol dikin e? – bi taybetî ji bo gelekî ku qet fîrîna wî li ser dîrok û nasnameya xwe nîne girîng in. Freud û Lacan di xebatên xwe de nîşan dan ku mirov ne tenê heyberê proseyên derûnî yên takekesî ne, lê di heman demê de heyberê pergalên sembolîk ( symbolic orders ) û diyardeyê...