Brahîmê Alûcî براھیمێ ئالووجی

Apê Osman Sebrî ku weke nivîskarekî û şoreşgerekî kurd ê sedsala bîstan tê zanîn, derfeteke girîng pêşkêş dike ji bo mirov fêm û têgihiştineke kûr a derûn(nas)iya civakî û siyasî ya kurdan, di vê serdemê de bi dest bixe. Di vê dahûrînê de, ez ê bi awayekî kurt li ser hêmanên curbecur ên derûnî, civakî, dîrokî û siyasî yên di hevpeyvîn û nivîsên Apê Osman Sebrî de rawestim û bi çarçoveyên teorîk ên akademîk ve girêdim. Yek ji xalên herî balkêş ên di nivîsên Apê Osman Sebrî de welatparêziya wî ya kûr e. Gava mirov li hevokên weke "Divê em ji xwe ra bin, ne ji xelkê ra bin" dinêre, mirov dikare bibîne ku ew nasnameya kurdî weke bingeha nasnameya xwe ya civakî dibîne û bi hemû hêz hewl dide ku vê nasnameyê biparêze. Ev helwest bi tevahî li gorî bîrdoziya nasnameya civakî (social identity theory) ya Tajfel û Turner tê ku dibêje mirovan xwe bi komên civakî yên ku jê ne ve girê didin û hewl didin ku nasnameya koma xwe bilind bikin û ji komên din cuda bikin. Li vir, Apê Osman Se...

Destpêk Trawma (trauma), di warê tendirustiya derûnî de, wek rûdanên dijwar ên ku bandoreke neyînî û domdar li ser takekesan çêdikin tê pênasekirin. Di dehsalên dawî de, fêmkirina me ya derbarê bandora trawmayê li ser tendirustiya derûnî û civakî bi awayekî berbiçav pêş ketiye. Ev geşedan bi taybetî ji ber geşedana qada derûntrawmayazanistiyê (psychotraumatology) pêk hatiye ku xwe dispêre lêkolînên ji gelek dîsiplînên cuda yên wek derûnnasî (psychology), derûnbijîşkî (psychiatry), norozindewerî (neurobiology) û zanistên civakî (social sciences). Armanca vê nivîsê ew e ku bandora berfireh a trawmayê li ser takekesan û civakê ji perspektîfa derûntrawmayazanistiyê binirxîne. Em ê bi taybetî li ser têgehên sereke yên wek rageşiya trawmatîk (traumatic anxiety), bengîtiya trawmatîk (traumatic bonding), nexweşiya kesayetiya piştî trawmayê (posttraumatic personality disorder), noroza trawmatîk (traumatic neurosis) û nexweşiya stresê ya piştî trawmayê (post-traumatic stress disorder) biseki...

Destpêk Sigmund Freud yek ji bîrdozgerên herî bandorker ên dîroka mirovahiyê ye. Wî di sedsala 20em de şoreşeke mezin di qada derûnnasiyê de pêk anî û rêya nû ya têgihîştina zihnê mirov vekir. Berî Freud gelek kes wisa bawer dikirin ku mirov bi tevahî hişmendî ye û hemû kirin û kiryarên me ji biryarên hiş û aqilane tên. Lê Freud diyar kir ku beşeke mezin a jiyana me ya zihnî di derhişiyê (unconscious) de ye û em ji wê hay jê nînin. Bîrdoziya Freud ji serpêhatî û ezmûnên wî yên klînîk pêk hat. Wî bi sedan nexweşên hîsteriyê û nevrozê tedawî kirin û bi lêkolînên xwe yên hûrgir li ser wan nexweşan gelek daneyên girîng berhev kirin. Freud dît ku gelek pirsgirêkên derûnî yên mirovên mezin bingeha xwe di salên zaroktiyê de hene. Ev dîtina wî bû yek ji dahênanên herî girîng ên derûnnasiya modern: jiyana pitik û zaroktiyê bandoreke pir mezin li ser kesayetiya me ya pêşerojê dike. Di navenda bîrdoziya Freud de têgeha derhişiyê ye. Li gorî Freud zihnê mirov weke kefşkoreke mezin e ku beşek...