TÊGEHÊN BINGEHÎN ÊN DERÛNNASIYÊ

 

Têgeh (Kurdî)	Îngilîzî	Şîrove
Derûnnasî	Psychology	Zanista ku reftarên mirovî, hişmendî û pêvajoyên derûnî lêkolîn dike
Reftar	Behavior	Her tiştê ku mirov an ajal dike û dikare were dîtin û pîvandin
Hişmendî	Consciousness	Rewşa zanîna mirov ya li ser xwe û derdora xwe — "ez dizanim ku ez hebim"
Binhiş	Subconscious	Beşa hişê ku em jê tam hay nînin, lê bandorê li ser reftarên me dike
Derhiş	Unconscious	Li gorî Freud, kûrtirîn beşa hişê ku meyl, xof û bîranînên veşartî tê de ne
Hest	Emotion	Rewşên derûnî yên wekî şahî, xem, tirs, hêrs ku di laş û hişê me de çêdibin
Bîr	Memory	Kapasîteya tomarkirin, parastin û vegerandina agahiyan
Ramandin	Thinking	Pêvajoya çareserkirina pirsgirêkan, analîzkirin û hilberîna ramanan
Fêrbûn / Hînbûn	Learning	Guhertina mayînde ya di reftar an zanînê de ji ber tecrubeyê
Handan	Motivation	Hêza hundirîn an derveyî ku mirov ber bi armancekê ve dibe

---

BEŞA GEŞEDANÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Geşedan	Development	Guherînên laşî, derûnî û civakî yên di jiyana mirov de ji zarokatiyê heta pîrbûnê
Zarokatî	Childhood	Qonaxa jiyanê ji jidayikbûnê heta nêzî 12 salî; serdemek girîng a pêşveçûnê
Sîpebûn	Adolescence	Qonaxa di navbera zarokatî û gihîştîbûnê de (13–18 sal); nasname û laş guhertiyan derbas dike
Gihîştîbûn	Adulthood	Qonaxa jiyana mezin ku berpirsyarî û biryargirtin tê pêş
Pîrbûn	Aging	Pêvajoya guherînên laşî û derûnî yên di temenên pîr de
Girêdana hestî	Attachment	Pêwendiya kûr a hestî di navbera zarok û dêûbavê de; bingeha ewlehiya derûnî
Nasnameya zayendî	Gender identity	Hesta hundirîn a mirov ku xwe wekî mê, nêr an tiştekî din dibîne
Xwebawerî	Self-esteem	Nirxa ku mirov ji xwe re dide; baweriya mirov bi xwe û şiyanên xwe
Qonaxa geşedanê	Developmental stage	Serdemên diyarkirî yên pêşveçûnê (wek qonaxên Piaget an Erikson)
Geşedana venasînî	Cognitive development	Pêşveçûna şiyanên hizirkirinê, fêrbûnê û çareseriyê di zarokatiyê de

---

BEŞA DERÛNNASIYA KLÎNÎKÎ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Nexweşiya derûnî	Mental disorder	Rewşa derûnî ya ku hesta, ramandin û reftara mirov bi awayekî cidî bandor dike
Depresyon	Depression	Nexweşiyek derûnî ku xwe bi xemgîniya kûr, windakirina zevqê û bêhêvîtiyê dide xuyakirin
Anksiyete	Anxiety	Rewşa tirsê an fikarê ya zêde ku jiyana rojane asteng dike
Şîzofrenî	Schizophrenia	Nexweşiyek giran ya derûnî ku xeyalên derewîn, deng bêserçavê û perçebûna hişê tê de ne
Nexweşiya stresê ya piştî trawmayê	NSPT/PTSD	Nexweşiyek ku piştî rûdaneke trawmatîk çêdibe; bi xewnên tirsnak û teqînên hestî tê xuyandin
Nexweşiya kesayetiyê	Personality disorder	Şêweyên domdar ên hizirkirinê û reftarê ku ji normê derdikeve û jiyana mirov asteng dike
Derûnterapî	Psychotherapy	Tedawiya derûnî bi rêya axaftin, têgihîştin û guherandina şêweya ramandinê
Dermanê derûnî	Psychopharmacology	Zanista dermanên ku li ser mêjî û rewşa derûnî bandor dike
Nirxandina derûnî	Psychological assessment	Pêvajoya nirxandina rewşa derûnî bi testan, hevpeyvînan û çavdêriyê
Teşxîs	Diagnosis	Naskirina nexweşiyê li gorî nîşan û pîvanên zanistî

---

BEŞA DERÛNNASIYA VENASÎNÎ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Venasîn	Cognition	Hemû pêvajoyên hişmendî yên wekî ramandin, bîranîn, fêrbûn û têgihîştin
Baldarî	Attention	Şiyana balkişandina li ser tiştekî diyarkirî û parastina vê balê
Têgihîştin	Perception	Şiyana werkirina agahiyên ji derdorê bi rêya hestan û manakêşiya wan
Bîra demkurt	Short-term memory	Bîrana agahiyên ji bo demeke kin (çend saniye heta çend xulek)
Bîra demdirêj	Long-term memory	Bîrana agahiyên ji bo demeke dirêj; dikare salane bimîne
Bîra kar	Working memory	Bîrana ku di dema karekî de agahî tê de têne girtin û bikaranîn
Ziman	Language	Pergala sembol û rêzimanê ku mirov bi wê ragihandin û ramana xwe dide xuyakirin
Çareserkirina pirsgirêkan	Problem-solving	Pêvajoya dîtina çareseriyê ji bo rewşên zehmet bi rêya hizir û stratejiyê
Biryardan	Decision making	Pêvajoya hilbijartina di navbera vebijarkên cihêreng de
Zîrekî / Jîrîtî	Intelligence	Şiyana fêrbûnê, adaptasyonê û çareserkirina pirsgirêkên nû
Afiranderî	Creativity	Şiyana hilberîna ramanên nû, rêbazên teze û çareseriyên bikêrhatî

---

BEŞA DERÛNNASIYA FÎZYOLOJÎKÎ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Noroderûnnasî	Neuropsychology	Zanista têkiliya di navbera mêjî û reftarên mirovî de
Mêjî	Brain	Organê sereke yê pergala noronî; navenda ramandin, hest û kontrolê
Pergala noronî ya navendî	Central nervous system	Mêjî û xurîya pişta ku tevgera laş û hizirkirinê birêve dibe
Norogihîner	Neurotransmitter	Maddeyên kîmyayî yên ku di navbera şaneyên noronî de peyaman vediguhezînin (wek dopamîn, seratonîn)
Hormon	Hormone	Maddeyên kîmyayî yên ku ji hêla rijan ve têne bersdan û li laş û hestan bandor dikin
Xew	Sleep	Rewşa aramî û hişyarnebûnê ku di wê de mêjî xwe nûve dike û bîranîn hêz dikin
Xewn	Dream	Dîmen, bîranîn û hestan ku di qonaxa REM ya xewê de çêdibin
Stres	Stress	Berteka laşî û derûnî li hember rewşên zehmet an gefdar
Rîtma biyolojîk	Biological rhythm	Xelatên xwezayî yên laş wekî xew-hişyarî, germahî û hormona rojane
Êş	Pain	Hesta nerehetiya laşî an derûnî ku nîşana xeterekê dide

---

BEŞA DERÛNNASIYA KESAYETÎYÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Kesayet	Personality	Tevheviya taybetmendiyên bîrdozî, hestî û reftarî yên domdar ên takekesekî
Pênc hêmanên mezin	Big Five Factors	Modela navdar ya kesayetiyê: Vekirîbûn, Vîcdanparêzî, Ekstraversiyon, Lihevhatî, Neûrastenî
Xwebûn	Self	Têgihîştina mirov ya li ser xwe wekî hebûneke serbixwe
Xwebawerî	Self-esteem	Nirxa erênî an neyînî ku mirov ji xwe re dide
Xwe-karîgerî	Self-efficacy	Baweriya mirov bi şiyana xwe ya encamkirina karên diyarkirî
Nirxên takekesî	Personal values	Bawerî û prensîbên ku reftarên takekesekî birêve dibin
Hêmanên genetîkî	Genetic influences	Bandora genên mîratî li ser kesayet û reftarê
Hêmanên jîngehî	Environmental influences	Bandora malbat, civak û tecrubeyên jiyanê li ser kesayetê

---

BEŞA DERÛNNASIYA PERWERDEHÎYÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Hînbûn	Learning	Guhertina şiyan û zanînê bi rêya tecrube, perwerdehî an pratîkê
Hînkirin	Teaching	Pêvajoya veguhestina zanistê ji mamosteyî ber bi xwendekarî ve
Handana akademîk	Academic motivation	Xwesteka hundirîn a xwendekar ku ji bo fêrbûnê hewil dide
Serkeftina akademîk	Academic achievement	Asta serkeftina xwendekar di karên dibistanê de
Stratejiyên hînbûnê	Learning strategies	Rêbazên bikaranîna ji bo zêdekirina karîgeriya fêrbûnê (wek xêzkirin, tekrarkirin)
Pirsgirêkên fêrbûnê	Learning disabilities	Rewşên ku fêrbûna xwendekar bi awayekî taybet asteng dikin (wek disleksia)
Hînbûna çalak	Active learning	Şêwaza hînbûnê ku tê de xwendekar beşdarê pêvajoya fêrbûnê dibe, ne ten passîv
Têkiliyên mamosteyê-xwendekar	Teacher-student relationships	Bandora pêwendiya di navbera mamosteyî û xwendekarî de li ser fêrbûnê
Hînbûna civakî	Social learning	Fêrbûna bi rêya temaşekirina reftarên kesên din (Bîrdoziya Bandura)
Perwerdehiya taybet	Special education	Perwerdehiya taybetmendkirî ji bo xwendekarên bi hewcedariyên taybet

---

BEŞA DERÛNNASIYA KAR Û RêXISTINÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Handana kar	Work motivation	Hêza hundirîn û derveyî ku karmendan ber bi karên wan ve dibe
Têrbûna pîşeyî	Job satisfaction	Hesta erênî ya karmendekî li ser karê xwe û şert û mercên wê
Performansa kar	Job performance	Asta karîgerî û kalîteya karê karmendekî
Serokatî	Leadership	Şiyana bandorkirina li ser kesên din û rêvebirina tîmekê ber bi armancên hevpar ve
Çanda rêxistinê	Organizational culture	Nirx, bawerî û şêwazên hevpar ên di nava rêxistinekê de
Stresa kar	Work stress	Stresa ku ji ber barê kar, nakokî an şert û mercên nerehet çêdibe
Etîka kar	Work ethics	Prensîbên exlaqî û reftarên rast di cîhê karî de
Xweşbexşandina di kar de	Workplace well-being	Rewşa giştî ya baş a laşî û derûnî ya karmendê di karê xwe de

---

BEŞA DERÛNNASIYA TENDIRUSTÎYE

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Reftarên tendirustiyê	Health behaviors	Kiryarên ku mirov ji bo parastina tendirustiya xwe dike (xwarin, werzîş, xew)
Pêşîlêgirtina nexweşiyê	Disease prevention	Kiryarên ku metirsiya nexweşbûnê kêm dikin
Stres û tendirustî	Stress and health	Têkiliya di navbera stresa domdar û xirabiyen laşî de (wek nexweşiya dil)
Piştgiriya civakî	Social support	Alîkariya hestî û pratîkî ya ji malbat û hevalên nêzîk
Qalîteya jiyanê	Quality of life	Asta giştî ya baştirîn di jiyanê de ji hêla laşî, derûnî û civakî ve
Têkiliya derûn-laş	Mind-body connection	Bandora rewşa derûnî li ser tendirustiya laşî û berevajî
Bikaranîna madeyên hişber	Substance use	Bikaranîna alkol, derman an madeyên din ên ku hişê bandor dikin
Rêvebirina êşê	Pain management	Stratejiyên kêmkirina êşa domdar bi rêyên derûnî û laşî

---

BEŞA DERÛNNASIYA DADWERIYÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Profîla tawanbarî	Criminal profiling	Xêzkirina taybetmendiyên kesayetî û reftarî yên tawanbareke nepenî
Şahidiya çavdêr	Eyewitness testimony	Vegotina kesekî ku rûdanekê bi çavên xwe dîtiye; lê xeletî pir in di bîranînê de
Psîkopatî	Psychopathy	Rewşa kêmbûna hevdiliyê, bêmafî û reftarên tundûtûj bêyî tirsê
Berpirsyariya tawanî	Criminal responsibility	Pirsîna gelo tawanbar di dema tawanê de di rewşa hişmendiya xwe ya tam de bû
Nirxandina metirsiyê	Risk assessment	Pîvandina metirsiya ku kesekî sûckar dibe şansê wî yê dîsa tawankirin
Rehabilîtasyona tawanbar	Offender rehabilitation	Bernameyên guherandina reftarê ji bo vegera tawanbaran ber bi jiyana civakî ya normal

---

BEŞA DERÛNNASIYA SPOR Û PERFORMANSÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Xurtiya derûnî	Mental toughness	Şiyana domandina performansê di bin zextê û dijwariyên mezin de
Nîgarîkirin	Visualization	Teknîka xeyalkirina serkeftinê beriya pêşbirkan — spor û beyinsporê tê de
Diyarkirina armancê	Goal setting	Danîna armancên diyar û pêwîst ji bo başkirina performansê
Rêvebirina anksiyeteyê	Anxiety management	Teknîkên kêmkirina tirsê beriya û di dema pêşbirkan de
Lêhûrbûn	Concentration	Domandina baldariyê li ser pêşbirk û kêmkirina bandora pirsgirêkên derveyî
Gotina bi xwe re	Self-talk	Axaftina bi xwe re (erênî an neyînî) ku bandorê li ser bawerî û performansê dike
Performansa optîmal	Peak performance	Asta herî bilind a karîgerî û serkeftinê ya werzişvanek dikare bigihîje

---

BEŞA DERÛNNASIYA ZAROKAN

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Bîrdoziya girêdanê	Attachment theory	Bîrdoziya Bowlby; têkiliya ewledar di navbera zarok û lênêrerekê de bingeha geşedana derûnî ye
Perwerdehiya zarokan	Child rearing	Şêwaz û rêbazên mezinkirina zarokan (hişk, nerm, pêşkêşkar)
Lîstika zarokan	Child play	Lîstik ne tenê kêf e; ew amûra sereke ya fêrbûn û geşedana civakî ya zarokan e
Pirsgirêkên reftarî yên zarokan	Child behavioral problems	Reftarên wekî firandin, nerehetî û êrîşkarî ku ji normê derdikeve
Tendirustiya derûnî ya zarokan	Child mental health	Rewşa baş a hestî û derûnî ya zarokan ji bo geşedana wan a saxlem

---

BEŞA DERÛNNASIYA BÎRÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Bîra demkurt	Short-term memory	Agahî tenê çend saniye têne girtin; kapasîte sînordar e (nêzî 7 tişt)
Bîra demdirêj	Long-term memory	Bîrana bêsînor a agahiyên salan in tê de mane
Bîra kar	Working memory	Mîna "ekrana hişê" — agahî di dema wê tên bikaranîn têde ne
Bîra jiberkirî	Semantic memory	Zanîna gelemperî ya wekî "Paytexta Kurdistanê Hewlêr e"
Bîra rûdanan	Episodic memory	Bîranîna rûdanên taybet ên jiyanê — "roja dawiya dibistanê"
Bîra prosedurî	Procedural memory	Zanîna karên bêyî ramandinê — wek suwariya bisîkletê
Jibîrkirin	Forgetting	Windakirina agahiyan ji bîrê; dikare ji ber nêçînekirin, xeletiya bîrê an trawmayê be
Kodkirin	Encoding	Veguheztina agahiyê bo formayek ku mêjî dikare hilîne
Vegerandin	Retrieval	Derxistina agahiya hilgirtî ji bîrê dema tê xwestin
Xeletiyên bîrê	Memory errors	Bîranînên şaş an ne rast ên ku dixapînin (wek bîranînên derewîn)

---

BEŞA DERÛNNASIYA HESTAN

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Hestên bingehîn	Basic emotions	Şahî, xem, tirs, hêrs, ecêbbûn û nefret — gerdûnî ne û di hemû çandan de hene
Derbirîna hestan	Emotional expression	Nîşandana hestan bi rû, dengê deng, laş û axaftinê
Rêvebirina hestan	Emotion regulation	Şiyana kontrolkirina hestên xwe bi awayekî saxlem û karîger
Zîrekiya hestî	Emotional intelligence	Şiyana nasîn, fêmkirin û birêvebirina hestên xwe û yên kesên din
Hestên neyînî	Negative emotions	Tirs, xem, hêrs, şerm — ne xirab in; agahiyek girîng didin
Hestên erênî	Positive emotions	Şahî, hêvî, evîn, spasdarî — tendirustiya derûnî xurt dikin
Tevliheviya hestî	Emotional confusion	Rewşa nezanîna mirov li ser hestên xwe — dikare zengina hestî asteng bike

---

BEŞA DERÛNNASIYA HANDANÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Handana hundirîn	Intrinsic motivation	Kirina tiştekî ji ber dilxweşî û kêfa wê — ne ji bo xelat
Handana derveyî	Extrinsic motivation	Kirina tiştekî ji bo xelat, erêkirin an ji tirsê
Hewcedariyên bingehîn	Basic needs	Li gorî Maslow: xwarin, ewlekarî, evîn, rûmet û xwe-pêkanîn hewce ne
Diyarkirina armancê	Goal setting	Danîna armancên diyar, pîvanbar û gihîştbar ji bo handanê
Xwe-rêvebirî	Self-regulation	Şiyana kontrolkirina xwe, serengamkirin û berxwedana li hember hewesên kurtdem
Xwe-bawermendî	Self-efficacy	Baweriya mirov bi şiyana xwe ji bo encamkirina karê — teoriya Albert Bandura
Kêmasiya Handanê	Amotivation	Rewşa bêtam a handanê — ne hundirîn ne derveyî; bêarmanc

---

BEŞA DERÛNNASIYA STRESÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Çavkaniyên stresê	Sources of stress	Kar, malbat, aborî, nexweşî — her tiştê ku zextê dike
Bertekên fîzyolojîk	Physiological responses	Dil bilez, nefes zêde, adrenalin — laş amade dike ji bo "rev an şer"
Serederîkirina bi stresê re	Coping with stress	Rêbazên çareserkirina stresê: çareserkirina pirsgirêkê an birêvebirina hestê
Stresa domdar	Chronic stress	Stresa demdirêj a ku laş û hişê dişewitîne û nexweşiyan tîne
Rêvebirina stresê	Stress management	Teknîkên kêmkirina stresê: meditasyon, werzîş, rêxistinkirina dem
Nûşiyana li hember stresê	Stress resilience	Şiyana vegeriana rewşa normal piştî rewşên dijwar

---

BEŞA DERÛNNASIYA TRAWMAYÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Trawmaya zarokatiyê	Childhood trauma	Tecrubeyên dijwar ên zarokatiyê (istismar, windakirina dêûbav) ku bandora demdirêj dike
Trawmaya navnifşî	Intergenerational trauma	Trawmaya ku ji nifşekî berê re nifşê piştî re tê (wek trawmaya jenosîdê)
Nûşiyana piştî trawmayê	Post-traumatic resilience	Şiyana vegeriana jiyana normal piştî rûdaneke trawmatîk
Geşedana piştî trawmayê	Post-traumatic growth	Rewşa erênî ya derketina ji trawmayê — mirov ji ber trawmayê hêztir dibe
Jibîrkirina trawmatîk	Traumatic amnesia	Windakirina bîranîna rûdaneke trawmatîk ji ber parastinayna hişê
Trawmaya civakî	Collective trauma	Trawmaya ku tevahiya civakek derbas dike (şer, felaketa xwezayî, jenosîd)

---

BEŞA DERÛNNASIYA EXLAQÎ Û SINCÎYÊ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Geşedana exlaqî	Moral development	Pêşveçûna têgihîştina rast û şaş di jiyana mirov de (Kohlberg & Piaget)
Dilovanî	Compassion	Hesta ber bi kêşeya yên din ve û xwesteka alîkariyê
Hevdilî	Empathy	Şiyana hestkirina hestê kesê din mîna xwe bûya wî/ê
Dadperweriya civakî	Social justice	Têkoşîna ji bo wekhevî û mafên hemû kisan di civakê de
Tevgera altruîst	Altruistic behavior	Kirina tiştekî ji bo yên din bêyî berjewendiya xwe
Pirsgirêkên exlaqî	Moral dilemmas	Rewşên ku du nirxên exlaqî li hember hev in û hilbijartina rast zehmet e

---

BEŞA DERÛNNASIYA CIVAKÎ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Bandora civakî	Social influence	Bandora kesên din û komê li ser ramandin û reftarên me
Pêşdarazî	Prejudice	Nirxandina neyînî li ser komekê berî nasîna wan bi awayekî takekesî
Stereotîp	Stereotype	Baweriyên gelemperî û hêsan ên li ser komên cihêreng — pir caran şaş in
Hevahengiya civakî	Social conformity	Guherandina reftarên xwe ji bo li gorî komê bimîne
Dînamîkên komê	Group dynamics	Pêwendî û bandorên di navbera endamên komekê de
Konformîzm	Conformity	Cih bi norma civakî anîn ji ber zexta civakî — tecrubeyên Asch navdar in
Îtaet	Obedience	Şopandina fermanên desthilata — tecrubeyên Milgram vê nîşan dan
Nasnameya civakî	Social identity	Beşa nasnameyê ya ku ji endamtiya di komên civakî de tê

---

BEŞA DERÛNNASIYA ERENÎ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Bextiyarî	Happiness	Rewşa berdewam a dilxweşiyê û têrêkirinê ji jiyanê — Seligman û PERMA modela wî
Xweşbextî	Well-being	Asta giştî ya baştirîn di laş, hiş û têkiliyên civakî de
Geşbînî	Optimism	Baweriya ku tiştên baş ê bêne; bandora erênî li ser tendirustiyê heye
Berxwedan	Resilience	Şiyana vegeriana piştî dijwariyan û berdewamkirina jiyanê
Spasdarî	Gratitude	Naskirina tiştên xweş ên jiyanê û çêkirina hesta sipasiyê ji wan re
Hêz û jêhatîbûnên takekesî	Personal strengths	Taybetmendiyên erênî yên ku mirov dikare wan bikar bîne ji bo xweşbextiyê
Hêvî	Hope	Baweriya ku rewşên çêtir gengaz in û mirov dikare xwe bigihîne wan

---

BEŞA DERÛNNASIYA DÎJÎTAL

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Derûnnasiya medyaya civakî	Social media psychology	Bandora torên civakî li ser xwebawerî, hevdilî û tendirustiya derûnî
Serbixwebûna înternetê	Internet addiction	Bikaranîna zêde ya înternetê ku jiyan û têkiliyên mirov asteng dike
Cyberbullying	Cyberbullying	Tacîzkirina bi rêya înternetê û medyaya civakî; bi taybetî ji bo ciwan metirsî ye
Nasnameya aşopî	Virtual identity	Nasnameya ku mirov li serhêl çêdike — dikare ji nasnameya rastîn cuda be
Têkiliya mirov-kompyuter	Human-computer interaction	Zanista çawa mirov bi teknolojiyê re têkilî dike û çawa bibe bikêrtir

---

BEŞA DERÛNNASIYA HÎŞÊ ÇÊKIRÎ – HÇ (AI)

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Hişê çêkirî û derûnnasî	AI and psychology	Bikaranîna AI ji bo teşxîs, dermankirinê û lêkolînê di derûnnasiyê de
Hînbûna makîneyan	Machine learning	Pergalên AI yên ku ji daneyan fêr dibin bêyî ku bi eşkere bêne bername
Etîka hişê çêkirî	AI ethics	Pirsên exlaqî li ser bikaranîna AI — nerazîbûn, nepenî, berpirsyarî
Hişê çêkirî û hestî	AI and emotions	Gelo makîne dikare hestan fêm bike an jî xwedî hestan be?

---

BEŞA DERÛNNASIYA DÎROKÎ

Têgeh	Îngilîzî	Şîrove
Dibistanên derûnnasiyê	Schools of psychology	Tevgerên sereke yên derûnnasiyê: Psîkanalîz (Freud), Reftargerî (Watson), Humanîzm (Maslow), Venasîngir (Piaget)
Derûnnasî û felsefe	Psychology and philosophy	Derûnnasî ji felsefeyê derket — pirsên wekî "hiş çi ye?" hevbeş in
Guherînên paradigmayê	Paradigm shifts	Guherînên sereke yên têgihîştinê di dîroka zanistê de (wek Kuhn)
Siberoja derûnnasiyê	Future of psychology	AI, nörozanistî û derûnnasiya çandî siberoja vê zanistê şekil didin

 

Not: Edîtor HÇ (AI)

Çavkanî / References

Alûcî, B. (2025, Tîrmeh). Ferhenga hişê çêkirî – HÇ (Artificial intelligence dictionary – AI). Mêrdîn. https://drive.google.com/file/d/1PLu7bwmU3yWQIiRVALR5metsfcTgG72a/view

Alûcî, B. (2025, 15ê Gulane). Hişê çêkirî – HÇ (Artificial intelligence – AI) û hişê giştî yê çêkirî – HGÇ (Artificial general intelligence – AGI). Mêrdîn. https://drive.google.com/file/d/1VWtQNQ12awT-3x9g8AVqG-qCcg3O-IQj/view

Alûcî, B. (2025, Gulane). Ferhenga derûnnasiyê (Dictionary of psychology). Mêrdîn. https://drive.google.com/file/d/1JGrAqsqv5sUN9JZqyq0scdYW9YcR13-q/view

Alûcî, B. (2025, Gulane). Ferhenga derûnnasiyê (Dictionary of psychology). Mêrdîn. https://online.pubhtml5.com/oawgi/chnn/

Alûcî, B. (2026, Sersal). Ferhengoka derûnnasiyê (Mini-dictionary psychology). Mêrdîn. https://drive.google.com/file/d/19qS-c7RJZR1uuPXc4dtrm1iTDnpX2m0Y/view

American Psychological Association. (2026). APA dictionary of psychology. https://dictionary.apa.org/