Skip to main content

Narsîsîzm û Aboriya Qedirzaniyê

Ji nêrîna derûnkoleriyê (psychoanalysis) ve, yek ji nîşaneyên herî xurt ên binyad û struktura narsîsîstîk (narcissistic structure) ew e ku takekes nikare bi awayekî vekirî erêkirina qedr û qîmet û hêjahiya kesekî din (yê-din) pêşwazî bike. Ev ne kêmasiyeke şexsî û exlaqî ye — ev encama sazûmaneke derûnî ye ku li ser bingeha xwebûna xwemezinkirinê (grandiose self) hatiye avakirin; xwebûneke ku diviyabû di zaroktiyê de bi awayekî têr û baş girêdaneke ewle (secure attachment) ava bikirinina û neynikkirin (mirroring) pê re çê bibûya, lê belkî li şûna vê hatiye biçûkxistin. Di herdu rewşan de jî encam heman e: takekes ji bo xwebûn û hebûna xwe, bi berdewamî li benda pesn û medhê derxweyî (derveyî) dimîne — ji vê re aboriya narsîsîstîk (narcissistic economy) tê gotin an jî pêwîstiya dabînkirina narsîsîstîk (narcissistic supply).

Di vê aboriyê de, xwe-hêjahî/qîmet (self-worth) ne tiştekî navxweyîn (hundirîn) e ku ji hesteke stabîl a xwebûnê tê; ew her tim ji derve tê xwestin û rêvebirin. Loma her carê ku kesekî din tê medh û pesindan, ew ji aliyê narsîsîst ve weke belavkirineke sifir-kom (zero-sum distribution) tê hîskirin — weke ku qedr û qîmet û hêjahî tiştekî bi sînor be û ya ku li yekî-din hatiye dayîn, ji kîsê wî hatibe standin. Ev mekanîzma bi têgeha çavnebariya seretayî (primary envy) tê ravekirin — têgehek ku bi taybetî bi navê Melanie Klein tê zanîn: ne çavnebariyek li ser tiştekî taybetî ye, lê rageşî û tirseke bingehîn e ku aliyê-din xwedan tiştek an heybereke baş û têr (a "good object") be, û ezî (ego) û xwebûn (self) dê jê bêpar bimînin.

Biçûkxistina yê-din jî ne hewldaneke bidestxistina rastiyê ye, lê mekanîzmayeke berevaniyê (defense mechanism) ye, bi taybetî cureyek devalûasyona rengvedayî (projective devaluation) ye: takekesê ku bi qedr û qîmet û hêjahiya xwe ya rastîn ne ewle ye, qedr û qîmet û hêjahiya xwe ne bi mezinkirina xwebûna xwe, lê bi kêmkirina yê-din ava dike. Ev pêvajo dişibe ya dabeşkirinê (splitting), di bîrdoziya têkiliyên-bi-heyberan de (object relations theory): yê-din an pir baş e (îdealîzekirin) an jî pir xerab e (devalûasyon), ji ber ku ji bo derûn û psîşeya narsîsîstîk têgihiştineke navîn a weke "her du takekes jî dikarin hêja bin" zehmet e ku were pejirandin û tehemûlkirin.

Ji ber vê yekê, serkeftina yê-din ne weke çavkaniyeke kêfê tê jiyîn, lê weke birîna narsîsîstîk (narcissistic injury/wound) — lewra ew rasterast ji aliyê bilind-ezî/super-ego û îdeala-eziyê (ego-ideal) ve weke delîlek tê xwendin ku xwebûna xwemezin ne rastî berz e. Pesindan û heyranî, li şûna ku weke pêşkêşiyên azad ên di navbera du kirdeyan/subjeyan de bimînin (intersubjective exchange), êdî dibin tiştên ku divê bi darê zorê werin bidestxistin û kontrolkirin — ev jî nîşana wê ye ku takekes hîn di merhaleya narsîsîzma seretayî (primary narcissism) de maye û nikaribûye derbasî têkiliyeke heyben û objektîf a bi kesên din ve bibe.

Berevajî vê, derûniya saxlem (an di zimanê Kohut de, xwebûna hevgirtî [cohesive self]) xwedan bingehek e ku bi derxweyî (derve) ve ne girêdayî ye; ji ber vê, serkeftin û bilîmeta yê-din weke tehdîd nayê hîskirin, lê weke pejirandina bi wê baweriyê tê jiyîn ku cihan bi giştî çavkaniyeke têr û bes e — ne çavkaniyeke kêm û birçî ye.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

BI NÊRÎNEKE DERÛNKOLERÎ XEWN

Destpêk Xewn ji wan hêman û diyardeyên mirovî ye ku ji dêrîn ve balê dikişîne ser xwe û bûye mijara gelek zanist û zanyariyên li ser mirov, ji ol û mîtolojiyê bigire heta civaknasî, stêrknasî û derûnnasiyê. Her yek ji van waran li gorî binge û çarçoveya xwe ya têgihiştinê xwe nêzî xewnê kiriye û li gorî wê jî wateyek û şîroveyek jê derxistiye. Di gelek civakên olî de xewn weke amraza ragihandinê ya di navbera mirov û hêza pîroz de tê dîtin û takekes li gorî tiştên ku di xewna xwe de dibîne, jiyana xwe ya rojane ava dike an biryaran digire. Lêbelê armanca vê nivîsê ne ew e ku em her yek ji van nêrînan bidin ber hev, lê belê em ê tenê li ser aliyê wê yê derûnî bisekinin, bi taybetî li gorî bîrdoziya derûnkoleriyê (psychoanalysis) , ya ku Sigmund Freud avakerê wê ye û ji bo têgihiştina mirov û giyanê wî pêşkeşî zanistê kiriye. Xewn û Cih û Warê Wê di Nav Bîrdoziya Freud de Li gorî bîrdoziya derûnkoleriyê, di nav xewnê de rêç û şopên qonaxên pêşî yên jiyana zarokatiyê hene, ji ber vê...
Post a Comment
Read more

Welatparêzê hêja, Apo (Osman Sebrî)

  Apo : Tu çi dixwazî bipirsî ez ê ji te ra bersivekê bidim. A. : Em ji xwe ra bipeyvin. Apo : Em bipeyvin, serçava.   Bi tevahî şîreta min ji hemî Kurdan ra ev e ku em şerê hev nekin. Tu carî nayê bîra min û nakeve 'eqlê min ku miletek gî li ser fikrekê here . Gava here, me'na xwe keriyek pez e, ne tiştekî din e . Divê em her kes bi fikra xwe xizmetê welatê xwe bikin. Rêya xizmetê welat ev e ku em şerê hev nekin. Yek dikare mîna te nefikire, tu jî dikarî mîna wî nefikirî. Ne şert e ku bibê: "Na, illa bila mîna min bifikire, ya bila mîna ê din bifikire". Bila mîna xwe bifikire, lê ji bo welatê xwe û ji zarokên xwe ra dîsa ez vê wesiyetê dikim: "Wek xwe bifikirin, bes xizmetê welatê xwe bikin, bi 'eqlê xwe û bi fikra xwe". Gava ez bînim merivekî mecbûr bikim ku were mîna me bifikire, ew fikra ne tiştekî rast e. Lê, mîna xwe bifikirin. Em dikarin bêjin: "Ji me ra baş be, xirabiya me meke, bira em birayê hev bin". Eva mumkun e. Lê, a keti...
Post a Comment
Read more

DERÛNNASÎ (PSYCHOLOGY)

  Derûnnasî lêkolîna zanistî ya hiş (mind) û reftarê (behavior) ye. Mijarên wê tevger, reftar û diyardeyên hişmendî (conscious phenomena) û derhişî (unconscious phenomena) ên mirov û ajalan û pêvajoyên hiş (mental processes) ên weke ramandin (thoughts), hest (feelings), nihiçk (drive) û handanê (motives) vedihewîne. Derûnnasî dîsîplîneke akademîk a berfireh e ku sînorên wê sînorên zanistên xwezayî (natural sciences) û civakî (social sciences) derbas dike. Derûnnasên zindewerî (biological psychologists) hewl didin ku taybetmendiyên derketî yên mêjî fêm bikin û vê dîsîplînê bi zanista mêjî norozanistê (neuroscience) ve girê bidin. Weke zanyarên civakî (social scientists), armanca derûnnasan jî ew e ku tevger û reftarên takekesan (individuals) û koman fêm bikin. Pisporekî pîşeyî an jî lêkolerek ku di vê dîsîplînê de dixebite weke derûnnas (psychologist) tê binavkirin. Hin derûnnas dikarin weke zanyarên reftarî (behavioral scientists) an jî zanyarên venasînî (cognitive scientists) ...
Post a Comment
Read more