Brahîmê Alûcî براھیمێ ئالووجی

''Şeb û şekir Çûn Diyarbekir! Şekir rûnişt, dengê xwe nekir! Şeb pesnê xwe da û qala xwe kir!'' — Çîvanoka Gelêrî Çîvanokeke gelêrî ya pir balkêş e ku herçiqasî weke qerfî xuya bike jî, naveroka wê ji hêla derûncivakî ve dagirtî ye û şîretên gelek giranbiha di xwe de vedihewîne. Çîvanok di derheqê mirovên jêhatî û kêrhatî yên nefsbiçûk de, bi henek û tinaziyê, û di derheqê mirovên vala û kêrnehatî yên qure û nefsmezin de hatiye gotin. Tevî sadebûna xwe ya zahirî, di binê xwe de modeleke kûr a derûnî ( psyche ) ya nefsê vedişêre. Ez ê hewl bidim wê ji çend bîrdoziyên derûnkolerî û derûnşîkarî ( psychoanalytic ) ve binirxînim. Du Kesayetî û Karakter Şekir – Xwebûna Rasteqîn û Hêza Eziyê ( Authentic Self / Ego Strength ) Şekir tê Diyarbekirê lê "dengê xwe nakê." Ev bêdengî ne ji kêmasiyê ye, ji têrûtijebûn û besbûniya navxweyîn ( inner sufficiency ) tê. Kesê ku bi hêjahiya xwebûna xwe ya rasteqîn bawer be, hewceyê pesindanî û pejirandina derveyî ( ...

Apê Osman Sebrî: Mirovê ku bi zimanê xwe re bendewar nebe, nikare îdi'a bike ku ew ji welatê xwe hez dike. Neteweyetî ziman e û hinek adet in, ne tiştekî dinê ye. Xwîna me gişka yek e. Merov ku ehmiyetê nede zimanê xwe, di jîna neteweyî de tune ye. Ên ku du roj dest bi ziman kirine xwe feylesûf dihesibînin. Karê nezana holê ye. Ziman wek asoyê behrê ye, nêzîk xuyanî dike, lê tu çiqas diherî tim ew e. Heya merî pirr bi nava ziman de neçe, merî ehmiyeta ziman û mezinatiya ziman nizane. Tu carî nayê bîra min û nakeve 'eqlê min ku miletek gî li ser fikrekê here. Gava here, me'na xwe keriyek pez e, ne tiştekî din e. Divê em her kes bi fikra xwe xizmetê welatê xwe bikin. Rêya xizmetê welat ev e ku em şerê hev nekin. Yek dikare mîna te nefikire, tu jî dikarî mîna wî nefikirî. Bila mîna xwe bifikire, lê ji bo welatê xwe… Lê, a ketiye serê birayê me yê Kurd ew e ku dixwaze ille tu mîna wî bifikirî. Îro, bela me Kurmancan a mezin ev e ku em nikarine hevalê xwe di fikra wî d...

Mirov ji dayikbûnê ve di nava têkiliyên hêz û desthilatiyê de tê dinyayê. Hinek kes desthilatdar in, hinek jê jî bindest in. Lê pirsa girîng ew e: bindestî tenê rewşeke civakî ye an jî ew derûna mirov jî dagir dike? Erich Fromm di berhema xwe ya ‘Revîna ji Azadiyê’ ( Escape from Freedom) de diyar kiriye ku bindestî ne tenê rewşeke derxweyî (derveyî) ye — ew di derûna mirov de jî cih digire û mirov dike xerîbê xwebûna xwe. Bindestî ne tenê zanebûnek e — ew têhiştineke kûr a derûnê ye. Paulo Freire, di berhema xwe ya ‘Pedagojiya Bindestan’ Pedagogy of the Oppressed de, nîşanî me daye ku bindest di demeke dirêj de bi hişmendiya bindestiyê, zordarî û bindestiya navxweyî (internalized oppression) de eciqînin û wê di hundurê xwe de hildigirin. Bi gotineke din, serdest êdî ne hewce ye ku hertim li ser serê bindest be; bindest xwe bi xwe serdestê xwe di nav dil û derûna xwe de datîne ser serê xwe. "Bindest ji bo ku azad bibe, divê pêşî ji zincîrên xwe yên derûnî yên ku bi serdestê x...

Cihana xwarinê gelek têvel û curbicur e û tûjahiya xwarinê yek ji van cudahiyan e ku herî zêde nakok e. Hinek kes bêyî sos an îsotên tûj nikarin xwarinê bixwin, lê hinek din ji wê sosê, tûjiyê û êşê ku li ser zimanê xwe hîs dikin kêfxweş dibin. Ev cudahiya mezin di navbera mirovan de pirsa "gelo ev bi rastî tam e, an tiştekî din e?" derdixe holê. Zimanê mirovan xwedî wergirên (receptors) taybet e ji bo her cure çêj û tahmê — şêrîn, şor, tirş, tehl û tahma goşt. Lêbelê, tûjahî ne di nav vê lîsteyê de ye; ew bêtir weke çêj û tahmeke serbixwe tê hesibandin. Sedem ev e ku hestê tûjahiyê ne ji wergirên tahmê, lê ji wergirên êşê û germê tê ku bi navê TRPV1 tê zanîn. Ev wergir bi xwezayî ji bo hîskirina germahiya bilind (weke 43°C û zêdetir) çalak dibe. Kîmyewiyeke bi navê kapsaîsîn "capsaicin" ku di îsotên tûj de bi taybetî li dora bizr û tovan tê dîtin, dikare van wergiran çalak bike bêyî ku germahiyeke rastîn hebe. Ji ber vê yekê, laş weke ku bi rastî tê şewitandin...

Destpêk Kolonyalîzm, ne tenê pêvajoyek siyasî û aborî ye, di heman demê de rûdaneke trawmatîk e ku şopên wê yên kûr li ser hiş(mend)î, derûn (psyche), nasname (identity) û laşê kolonîzekirî heye. Sigmund Freud, herçend bi awakî rasterast derbarê kolonyalîzmê nenivîsî be jî lê xebatên wî yên li ser 'civakê' û 'şaristaniyê/medeniyetê' — bi taybetî Totem û Tabû (1913) û Şaristanî û Nerazîbûnên Wê (Civilization and Its Discontents, 1930) — hatinin bikaranîn. Lê belê teorîsyenên wekî Frantz Fanon, Octave Mannoni, Frantz Fanon û dûv re jî Homi Bhabha û Anne Anlin Cheng ev çarçove bi awayekî rexneyî û nûjen pêş xistin. Em ê li ser van pirsan bisekinin: Çawa kolonyalîzm bandorê li ezî 'ego' û bilindeziyê 'super-ego' dike? Çi ye rola 'trawmaya kolonyal' di jiyana nasname û berdewamiya dîrokî de? Çawa têgehên wekî 'tepisandin' (repression), 'vegera yê tepisandî' (return of the repressed), 'qonaxa neynik'ê (mirror stage) û 'x...