Skip to main content

NÎGARA MELANKOLÎ (MELANCHOLY)

 


Melankolî yek ji wan tabloyên herî bibandor ê hunermendê navdar ê Norwêcî Edvard Munch e. Ev tablo di navbera salên 1891-1893an de hatiye çêkirin û îro yek ji giringtirîn nimûneyên tevgera hunerî ya derbirîneriyê/ekspresyonîzmê tê hesibandin.

Munch vê tabloyê bi çend veguhertoyan çêkiriye. Di her veguhertoyê de, mirovek (ku tê zanîn hevalê wî Jappe Nilssen e) bi awayekî xemgîn û bi fikr û raman li qeraxa deryayê rûniştiye. Ev tablo bi taybetî ji ber çîroka paşde ya wê girîng e: Jappe Nilssen di wê demê de di nav êş û xemeke kûr a evîndariyê de bû. Ev rewşa hevalê wî, bû sedema ku Munch vê tabloya bi bandor biafirîne.


Di tabloyê de gelek elementên sembolîk hene:

  • Zilam bi serê xwe yê di nav destê xwe de, sembola êş û melankoliyê ye
  • Qeraxa deryayê ya pêldar ku ber bi asoyê ve dirêj dibe, rewşa derûnî ya nearam nîşan dide
  • Heyva ku li ser avê tê dîtin, hem weke semboleke romantîk hem jî weke nîşana tenêtiyê dikare bê şîrovekirin
  • Rengên tarî û atmosfera giştî ya tabloyê, bi awayekî baş xemgîniya kesayetê radixe ber çavan

Cihê ku tablo lê hatiye çêkirin, qeraxa Åsgårdstrandê ye ku ev der ji bo Munch cihekî taybet bû. Munch ji sala 1889an û pê ve, hemû havînên xwe li vir derbas dikir û gelek berhemên wî yên navdar li vir hatine afirandin. Atmosfera taybet a vê herêmê, bi qeraxa xwe ya bêdawî û asîmanê xwe yê taybet, bandoreke mezin li ser hunerê Munch kiriye.

Dema ku ev tablo di sala 1891ê de li Pêşangeha Payîzê ya li Osloyê hat pêşandan, bû sedema nîqaşên mezin. Christian Krohg ku hem hunermend hem jî rojnamevan bû, ev berhem weke yekem tabloya Sembolîst a hunerê Norwêcî bi nav kir. Ev şîrove watedar bû, ji ber ku nîşan dida ku hunerê Norwêcî êdî dikare xwe bigihîne asta tevgerên hunerî yên Ewropayê.

Ji veguhertoyên cuda yên vê tabloyê, a herî navdar a ku di salên 1892-93yan de hatiye çêkirin e û îro li Galeriya Neteweyî ya Osloyê tê parastin. Her veguhertoyek bi hûrgiliyên xwe yên biçûk ji hev cuda ne, lê hemû bi heman hestên kûr û bandor hatine afirandin.

Ev tablo, ne tenê weke berhemeke hunerî ya şexsî, lê di heman demê de weke belgeyeke civakî û derûnî ya sedsala 19an jî tê dîtin. Munch bi vê tabloyê kariye êş û xemgîniya mirovî bi awayekî gerdûnî vebike û bi rêya hunerê derbirîna hestên herî kûr ên mirovî pêk bîne.

 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

BI NÊRÎNEKE DERÛNKOLERÎ XEWN

Destpêk Xewn ji wan hêman û diyardeyên mirovî ye ku ji dêrîn ve balê dikişîne ser xwe û bûye mijara gelek zanist û zanyariyên li ser mirov, ji ol û mîtolojiyê bigire heta civaknasî, stêrknasî û derûnnasiyê. Her yek ji van waran li gorî binge û çarçoveya xwe ya têgihiştinê xwe nêzî xewnê kiriye û li gorî wê jî wateyek û şîroveyek jê derxistiye. Di gelek civakên olî de xewn weke amraza ragihandinê ya di navbera mirov û hêza pîroz de tê dîtin û takekes li gorî tiştên ku di xewna xwe de dibîne, jiyana xwe ya rojane ava dike an biryaran digire. Lêbelê armanca vê nivîsê ne ew e ku em her yek ji van nêrînan bidin ber hev, lê belê em ê tenê li ser aliyê wê yê derûnî bisekinin, bi taybetî li gorî bîrdoziya derûnkoleriyê (psychoanalysis) , ya ku Sigmund Freud avakerê wê ye û ji bo têgihiştina mirov û giyanê wî pêşkeşî zanistê kiriye. Xewn û Cih û Warê Wê di Nav Bîrdoziya Freud de Li gorî bîrdoziya derûnkoleriyê, di nav xewnê de rêç û şopên qonaxên pêşî yên jiyana zarokatiyê hene, ji ber vê...
Post a Comment
Read more

Welatparêzê hêja, Apo (Osman Sebrî)

  Apo : Tu çi dixwazî bipirsî ez ê ji te ra bersivekê bidim. A. : Em ji xwe ra bipeyvin. Apo : Em bipeyvin, serçava.   Bi tevahî şîreta min ji hemî Kurdan ra ev e ku em şerê hev nekin. Tu carî nayê bîra min û nakeve 'eqlê min ku miletek gî li ser fikrekê here . Gava here, me'na xwe keriyek pez e, ne tiştekî din e . Divê em her kes bi fikra xwe xizmetê welatê xwe bikin. Rêya xizmetê welat ev e ku em şerê hev nekin. Yek dikare mîna te nefikire, tu jî dikarî mîna wî nefikirî. Ne şert e ku bibê: "Na, illa bila mîna min bifikire, ya bila mîna ê din bifikire". Bila mîna xwe bifikire, lê ji bo welatê xwe û ji zarokên xwe ra dîsa ez vê wesiyetê dikim: "Wek xwe bifikirin, bes xizmetê welatê xwe bikin, bi 'eqlê xwe û bi fikra xwe". Gava ez bînim merivekî mecbûr bikim ku were mîna me bifikire, ew fikra ne tiştekî rast e. Lê, mîna xwe bifikirin. Em dikarin bêjin: "Ji me ra baş be, xirabiya me meke, bira em birayê hev bin". Eva mumkun e. Lê, a keti...
Post a Comment
Read more

DERÛNNASÎ (PSYCHOLOGY)

  Derûnnasî lêkolîna zanistî ya hiş (mind) û reftarê (behavior) ye. Mijarên wê tevger, reftar û diyardeyên hişmendî (conscious phenomena) û derhişî (unconscious phenomena) ên mirov û ajalan û pêvajoyên hiş (mental processes) ên weke ramandin (thoughts), hest (feelings), nihiçk (drive) û handanê (motives) vedihewîne. Derûnnasî dîsîplîneke akademîk a berfireh e ku sînorên wê sînorên zanistên xwezayî (natural sciences) û civakî (social sciences) derbas dike. Derûnnasên zindewerî (biological psychologists) hewl didin ku taybetmendiyên derketî yên mêjî fêm bikin û vê dîsîplînê bi zanista mêjî norozanistê (neuroscience) ve girê bidin. Weke zanyarên civakî (social scientists), armanca derûnnasan jî ew e ku tevger û reftarên takekesan (individuals) û koman fêm bikin. Pisporekî pîşeyî an jî lêkolerek ku di vê dîsîplînê de dixebite weke derûnnas (psychologist) tê binavkirin. Hin derûnnas dikarin weke zanyarên reftarî (behavioral scientists) an jî zanyarên venasînî (cognitive scientists) ...
Post a Comment
Read more