Brahîmê Alûcî براھیمێ ئالووجی

Destpêk Li gorî Sullivan, du kom guhêrbar bandorê li kesayetî û reftar û tevgeran dikin: ya yekem handeriya dabînkirina hewcedariyên zindewerî (biological needs) ye, ya duyem jî handeriya dabînkirina hesta ewlehiyê (sense of security) ye (Sullivan, 2013; Sullivan, 1974). Kesayetî gilokeke (configuration) rewşên navtakekesî yên dubare û domdar e. Taybetmendiyên rewşên kesayetî û yên navtakekesî ewqasî nêzîkî hev in ku ji hev nayên veqetandin. Kesayetî, gilokeke reftar û tevgerên navtakekesî ye ku tê çavdêrîkirin (Sullivan, 2013; Chatelaine, 1981; Conci, 2012). Takekes ji destpêka pitiktiyê ve weke endamekî jiyana civakî ya navtakekesî dijî. Herçiqasî Sullivan qîmeta têgehên weke rakendî û geşedana zindewerî (biological maturation) kêm nekiriye jî, nêrîna wî ya sereke ev e ku “bi encama hevkariya civakî hebûna mirov hîn watedartir dibe” (Sullivan, 1954; Conci, 2012). Dibe ku serpêhatiyên mirov ên navtakekesî erka wî ya fîzyolojîk jî vebiguherînin; bi vî awayî organîzma (mirov) ...

Gelek takekes, sazî, rojname û malpêr, dema ku hem bi zimanekî din û hem jî bi kurdî dinivîsin, zimanê xelkê (yê-din) di rêza pêşîn de datînin û zimanê xwe li dawiyê dinivîsin / dihêlin. Weke mînak, meriv rêzeke weke îngilîzî–erebî–kurdî an jî îngilîzî–tirkî–kurdî pirî caran dibîne. Li gorî sepanên din ên dinyayê ku bi gelemperî zimanê xwe yê neteweyî di rêza pêşîn de datînin, ev pratîkeke balkêş û ecêb e. Di bin ronahiya teoriyên Sigmund Freud û Jacques Lacan de ziman ne tenê amûreke ragihandinê ye, lê herwiha bingeha ku li ser wê kirdebûn (subjectivity) û arezûya (desire) mirov ava dibe. Zimanê dayikê (mother tongue) hilgirê barê hestiyariya herî giran û rageş e: trawmayên zarokatiyê, tepisandin û tawanên dêûbavan, rageşî û tirs û şermên pêşîn, tev di zimanê dayikê de tên hilanîn û vejîn. Ji ber vê yekê, derbaskirina zimanekî din ji mirov re dibe fersendeke ku ji vê rageşî û giraniyê birevin/xelas bibin. Gotinek tûj an jî mijarek tabû, dema ku bi zimanekî biyanî tê gotin, di derh...

Destpêk Yek ji têgehên herî bingehîn û herî berlavbûyî yên derûnkoleriyê ( psychoanalysis ) ew e ku bi awayekî berfireh diyardeyên derhişî ( unconscious ) yên kesayetiya mirov dişirovîne: têgeha "girêka derûnî" ( psychological complex ). Ev têgeh ku ji aliyê Sigmund Freud ve hatiye avakirin û geşedan, îro, di roja me de bûye yek ji sereke amûrên şirovekirinê di zanistên mirovî de bi giştî û bi taybetî di derûnnasiyê, wêjenasiyê û antropolojiyê de. Ji ber vê ber-fireh-bûna bikaranînê, girêkên derûnî êdî ne tenê diyardeyên klînîkî ne ku di odeya derûnterapiyê/psîkoterapiyê de tên vekolîn; berevajî wê, ew bûne kilîlek e ji bo têgihîştina reftar, tevger, xewn û berhemên edebî yên mirovan bi giştî — ji folklorê bigire heta çîrokê nûjen, ji dîroka takekesî bigire heta bîra hevpar a gelan. Bi zimanekî hêsantir, dikarin bibêjin: girêk ( complex ) komeka ramanan, wêneyan û hestên bi-hev-girêdayî ye ku li dora tema an rûdanekê hatine civandin û tê de enerjiyeke hestdar ( emotional ...

  Ziman ne tenê amûrek e ku em pê hev fêm dikin û têdigihêjin; ew avahiyek e ku em pê xwe û cihana xwe ava û saz dikin. Ji bo zanistên mirovî — û bi taybetî ji bo derûnnasiyê ku bi ramanên herî kûr ên hebûna mirov re mijûl dibe — ev rastî bêtir eşkere dibe. Gava ziman têgehên vê zanistê nikaribe di nav xwe de bicih bike, ew ziman ji beşek mezin a jiyana rewşenbîrî û derûnî ya gel dûr dikeve. Ji ber vê yekê ye ku dema meriv li ser mîrata Dr. EbdulSetar Taher Şerîf (1934, Kerkûk – 2008, Kerkûk) radiweste, meriv bi rastî li ser gavek dîrokî radiweste. Weke akademîsyen, nivîskar, rojnamevan û siyasetmedarekî kurdê Iraqê, wî di sala 1985an de, li Bexdayê, Qamûsî Derûnnasî (Ferhenga Derûnnasiyê ya bi Îngilîzî-Erebî-Kurdî) çap kir — ferhenga naskirî ya yekem a têgehên derûnnasiyê û ravekirina wan bi kurdî. Di wê demê de, dema ku çavkaniyên kurdî yên zanistî kêm bûn û derfetên weşanê hê zehmettir bûn, wî xebateke bingehîn pêşkêş kir: xelekek ku ziman û zanist bi hev ve girêda. Ferhenga ku...